Veilige mobiliteit stopt niet aan de bedrijfspoort
Veilige mobiliteit stopt niet aan de bedrijfspoort.
Je werknemer draagt zijn helm op de werf, gebruikt gehoorbescherming in de productiehal en volgt de veiligheidsprocedures. Maar wat gebeurt er zodra hij door de bedrijfspoort rijdt?
Van 16 tot 22 september staat België in het teken van de Week van de Mobiliteit. Een uitstekend moment om ook stil te staan bij een vaak vergeten onderdeel van welzijn op het werk: hoe veilig komen onze medewerkers naar het werk én weer thuis?
Woon-werkverkeer is óók een veiligheidsthema.
Wie aan veiligheid op het werk denkt, denkt spontaan aan machines, PBM’s, ergonomie, vallen, gevaarlijke stoffen, procedures, … We denken veel minder snel aan die dagelijkse rit naar en van het werk. Nochtans tonen de cijfers hoe relevant die verplaatsing is. In 2024 registreerde Fedris in België 35.927 aanvaarde arbeidswegongevallen — gemiddeld bijna 100 per dag. Dat is bovendien een stijging met 1,6% tegenover 2023. En 33 mensen kwamen bij een arbeidswegongeval om het leven.
Veiligheidscultuur stopt
niet waar de werkvloer eindigt
Arbeidswegongevallen zijn bovendien niet noodzakelijk minder ernstig dan ongevallen op de werkvloer. Integendeel: Fedris stelt vast dat ongevallen op de arbeidsweg ernstigere gevolgen kunnen hebben dan arbeidsongevallen op de arbeidsplaats.
Dat maakt veilige mobiliteit niet alleen een verkeerskwestie. Het wordt daardoor ook een cruciaal onderdeel van veiligheid en welzijn op het werk.
Het mobiliteitslandschap verandert snel.
Tegelijk verandert de manier waarop we ons verplaatsen razendsnel. Steeds meer werknemers komen met een gewone fiets, e-bike, speedpedelec of e-step naar het werk. We combineren vervoersmiddelen, carpoolen, werken flexibeler en verplaatsen ons op andere tijdstippen. Dat biedt heel wat voordelen, maar brengt ook nieuwe risico’s met zich mee.
Een e-bike rijdt sneller dan een klassieke fiets. Onze smartphone vraagt soms op de meest ongelegen momenten onze aandacht. Een vermoeide werknemer die na een lange werkdag naar huis rijdt, reageert trager. En tijdsdruk kan ervoor zorgen dat we onderweg soms risicovollere beslissingen nemen die we in rustigere omstandigheden nooit zouden hebben genomen.
Bovendien veranderen ook de regels zelf. De Belgische Wegcode werd sinds 1975 al meer dan 100 keer gewijzigd. E-bikes, speedpedelecs, elektrische steps, fietszones, nieuwe verkeersborden… mobiliteit evolueert voortdurend.
Hoe zeker zijn we eigenlijk dat iedereen de verkeersregels van vandaag nog kent? Veilige mobiliteit gaat dus over veel méér dan regels kennen. Het gaat vooral over de kleine keuzes die we elke dag opnieuw maken.
Kleine keuzes. Grote gevolgen.
Veel mobiliteitsrisico’s zitten in hele doodgewone momenten. Nog snel dat bericht even lezen aan het rood licht. Met de fiets naast een vrachtwagen gaan staan zonder rekening te houden met de dode hoek. Na een vermoeiende werkdag toch nog die lange autorit aanvatten. Bij regen of ijzel toch met dezelfde snelheid blijven fietsen. Of ’s morgens vijf minuten te laat vertrekken en die verloren tijd dan onderweg proberen goed te maken. Het zijn geen spectaculaire situaties. Integendeel. Het zijn dagelijkse gewoontes.
En net daarom verdienen ze onze aandacht. In onze voorbereiding voor de Week van de Mobiliteit hebben we die risico’s onder meer gegroepeerd rond wandelen, fietsen en e-bikes, auto en bedrijfsvoertuigen, openbaar vervoer, carpooling en een aantal overkoepelende gedragsfactoren zoals afleiding, tijdsdruk, alcohol, planning en onderschatting van risico’s.
Van mobiliteitsbeleid naar mobiliteitsgedrag.
Bedrijven investeren vandaag terecht in mobiliteitsplannen, fietsleasing, openbaar vervoer, laadpalen, flexibele werkuren en carpoolinitiatieven. Maar infrastructuur en beleid alleen volstaan niet. Uiteindelijk is het de werknemer die onderweg tientallen kleine beslissingen neemt.
- Neem ik mijn smartphone vast of niet?
- Pas ik mijn snelheid aan?
- Heeft die vrachtwagenchauffeur mij gezien?
- Ben ik nog wel voldoende alert om te rijden?
- Vertrek ik op tijd?
Daar ligt volgens ons een belangrijke kans voor werkgevers en preventieadviseurs. Niet door werknemers nog een extra lange opleiding te geven of een aantal nieuwe regels te bezorgen, maar door veilige mobiliteit regelmatig, kort en herkenbaar bespreekbaar te maken. Net zoals alle andere veiligheidsrisico’s.
De weg naar het werk is óók een deel van onze veiligheidscultuur.
De Week van de Mobiliteit is daarom een goed moment om binnen organisaties een bredere vraag te stellen: Hoeveel aandacht besteden wij eigenlijk aan de veiligheid van onze medewerkers onderweg?
Werkgevers kunnen werknemers stimuleren om duurzamere én veiligere vervoerskeuzes te maken. In de achtergrondinformatie voor de campagne worden bijvoorbeeld fietsinitiatieven, openbaar vervoer, carpooling en flexibele werkuren genoemd, maar ook defensief rijden, bewustmaking rond smartphonegebruik tot en met een verkeersquiz. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een korte vraag tijdens een toolboxmeeting. Een herkenbare situatie op het intranet. Een gesprek over de dode hoek. Een fietscheck. Een dagelijkse SafetyDance-vraag die iemand een paar seconden laat nadenken voordat hij of zij diezelfde situatie onderweg tegenkomt. Want veiligheidscultuur wordt niet alleen gevormd op de werkvloer. Ze rijdt ’s morgens mee naar het werk en ’s avonds opnieuw mee naar huis.
Eind augustus vroegen we aan werkgevers,
HR en preventieadviseurs naar hun mening:
Welk mobiliteitsrisico verdient volgens jou méér aandacht op het werk?
- 44% Smartphone onderweg
- 39% Fietsen & e-bikes
- 8% Dode hoek
- 9% Iets helemaal anders?
De week van de mobiliteit gaat op 16 september van start met waarschijnlijk wel veel aandacht in de pers en media. Voor u het ideale moment om deze risico’s nog eens expliciet aan te kaarten binnen uw organisatie. Want veilige mobiliteit stopt niet aan de bedrijfspoort!